Konya türbeleri

[tulin_celik2]

Selçuklu Devletinin baþkenti olan Konya Selçuklu mimari özelliklerini gösteren pek çok yapýnýn yaný sýra kümbetleri ve türbeleriyle de ünlüdür. Konya’da Selçuklulardan kalan en eski mezar anýtý Konya Alaeddin Camisinin avlusundaki 12.yüzyýla ait II.Kýlýçarslan Türbesidir. Gövdesi kesme taþlardan on yüzlü prizma þeklinde yükselen türbenin üzeri tuðladan dýþtan on köþeli bir piramitle içten kubbe ile örtülüdür. Türbenin içinde Selçuklu Sultanlarýna ait çeþitli boylarda sekiz çinili lahit vardýr. Saðdan ikinci lahidin baþýnda “Ey Tanrým bu türbenin sahibi þehid ve rica eden fetihler babasý Kýlýçarslan bin Mesud’u esirge” yazýlýdýr.

Mevlana türbesi 1230 yýlýnda basit planlý olarak Mevlana’nýn babasý için yaptýrýlmýþtýr. 1273 yýlýndan sonra dini ve sosyal amaçlý birimler eklenerek dergaha dönüþtürülmüþtür. “Ölümümüzden sonra mezarýmýzý yerde aramayýnýz, bizim mezarýmýz ariflerin gönüllerindedir” diyen Mevlevilik Tarikatý’nýn kurucusu Mevlana insan sever, barýþ yanlýsý ve büyük yol göstericidir. Dört fil ayak üzerinde yükselen Yeþil türbe’nin (Kubbe-i Harda) çeþitli þekillerle ve yazýlarla süslü kubbesinin altýnda Mevlana ve Sultan Veled’in lahitleri bulunuyor. “Gökkubbeden daha iyi türbe mi olur?” diyerek bu konudaki düþüncesini dile getiren Mevlana’nýn türbesi oðlu Sultan Veled’in isteði üzerine yapýlmýþtýr. Türbenin içi alçý kabartmalarla, kalem iþi nakýþ ve yazýlarla süslüdür. Mevlana'nýn lahiti dönemin ahþap iþçiliðinin en güzel örneklerindendir.

Sadrettin Konevi Camii’nin (1274) doðu avlusundaki Selçuklu kümbetlerine benzer gövdesi açýk türbe mermer iþlemeli kaideye sahiptir. Türbenin üzerinde ahþap bir külah yer alýr. Selçuklu Veziri Sahip Ata Fahreddin Ali’nin aile türbesi Konya Meram’daki 1283 tarihli Sahip Ata külliyesinde yer alýyor. Türbenin kubbeyle örtülü iç mekanýnda Selçuklu çini sanatýnýn inceliklerini gösteren çini kaplamalar göze çarpar. Altý lahitin içinde en yüksek ve tamamen çiniyle kaplý olaný Sahip Ata’ya aittir. Külliyenin mimarý Kölüg bin Abdullah’týr.

Selçuklu döneminden kalan bir baþka türbe Musalla mezarlýðýndaki 13.yy’ýn ikinci yarýsýna tarihlenen Gömeç Hatun Türbesi’ dir. Kesme taþtan ve tuðladan yapýlmýþ eyvan türbenin dýþ görünümü kaleye benziyor. Bodrumu mozaiklerle kaplýdýr ve sivri kemerli bir eyvana sahiptir. Sivri kemerli ve çini süslemeli anýtsal cephesiyle önemli bir örnektir. Klasik Selçuklu türbelerinden biri olan Kesikbaþ Türbesi Kalenderhane mahallesindedir. Sekizgen gövdeli ve sekizgen piramitle örtülüdür. Sephavan mahallesindeki Emir Sultan Türbesi sekiz köþeli plan üzerine kesme taþlarla yapýlmýþ ve üzeri sekizgen külahla örtülmüþtür. Dede Bahçesi yakýnlarýnda yer alan Taç-ül Vezir Türbesi Anadolu Selçuklu emirlerinden Taç-Ül Vezir Seyit tarafýndan yaptýrýlmýþ sekizgen bir gövde üzerine dýþtan sekizgen tuðla külahla, içten kubbe ile örtülü bir yapýdýr. Beyhekim Mahallesi’ndeki alçý rölyeflerle süslü bir mihraba sahip Tahir ile Zühre Türbesi hikayelerde adý geçen Tahir ile Zühre’ye aittir. Türbenin üzeri tuðla kubbe ile örtülüdür.

14.yüzyýlda inþa edilmiþ Ali Gav Zaviyesi ve Türbesi Tarla mahallesindedir. Eyvaný ve dört odasý vardýr. Burhandede mahallesinde yer alan 1454 tarihli bilgin Burhaneddin Fakih Türbesi kare plan üzerinde sekiz köþeli gövdeye sahiptir. Mermer kitabesi ve sandukasý olan türbenin üzeri içten tuðla kubbe ile örtülüdür. Konya’nýn mesire yeri olan Meram’daki Tavusbaba Türbesi taþ ve tuðladan yapýlmýþ kubbeli sade bir yapýdýr. Akþehir'de kent surunun doðusundaki Nasreddin Hoca Türbesi‘nin ilk yapýmýndan yalnýzca ortadaki ana türbe kalmýþtýr. Mermer lahitin baþucunda Türklerin ünlü güldürü ustasýnýn H. 683 (1284) olan ölüm tarihi, tersten 386 olarak yazýlmýþtýr. Türbe 1905'teki onarýmlardan sonra bugünkü görünümüne kavuþmuþtur.

Konya ilinde bulunan diðer türbe ve kümbetler; Þeyh Osman-ý Rumî Türbesi, Yeni Meram yolu üzerindeki Selçuklu kümbeti biçiminde Ateþ-Baz Veli Türbesi, Beyþehir’de Eþrefoðlu Türbesi, etkileyici taþ süslemeleriyle ünlü Akþehir'deki Emir Yavtaþ Türbesi(1256), Ulaþ Baba Türbesi, Fakih Dede Türbesi, Emir Nureddin Kümbeti, Hürrem Paþa Türbesi, Murad Paþa Kýzý Türbesi, Sinan Paþa Türbesi, Kalender Baba Türbesi, Siyavus Veli Türbesi, Turgutoðullarý Türbesi, Cemal Ali Dede Türbesi,Gühertaþ Türbesi, Karasungur Türbesi, Akýncý Türbesi, Kara Arslan Türbeþi Þeker Füruþ Türbesi, Seyfeddin Sungur Türbesi, Þeyh Aliman Türbesi ve Zaviyesi, Hoca Cihan Türbesi (Marsuman Türbesi), Nalýncý Baba Türbesi, Þems-i Tebrizi Türbesi ve Þems Mescidi, Þeyh Hasan-ý Rumi Türbesi ve Zaviyesi, Þeyh Sadaka Türbesi ve Zaviyesi, Zahrüddin Ali Türbesi, Þeyh Þerefeddin Türbesi’dir.